و تدغمان فى التّاء : ضمير در « تدغمان » به واو و ياء راجع بوده و مقصود از « التاء » تاء باب افتعال است . حكم ودّ ، يودّ : كلمه « ودّ » يعنى دوست داشت و « يودّ » يعنى دوست مىدارد . كحكم عضّ يعضّ : كلمه « عضّ » يعنى گزيد و « يعضّ » يعنى مىگزد و حاصل مراد اينستكه : مثال واوى كه مضاعف باشد و از نظر احكام همچون ادغام و اعلام حكم مضاعفى را دارد كه حرف علّه ندارد . ايدد كاعضض : كلمه « ايدد » امر حاضر است و در اصل « اودد » بوده واو ما قبل مكسور قلب بياء شده مبدّل به « ايدد » گرديد . متن : الثّاني المعتلّ العين و يقال له الاجوف و ذو الثّلاثة ، لكون ماضيه على ثلاثة احرف اذا اخبرت عن نفسك ، فالمجرّد تقلب عينه فى الماضي الفا سواء كان واوا او ياءا ، لتحرّكهما و انفتاح ما قبلهما نحو : صان و باع . فان اتّصل ضمير المتكلّم او المخاطب او جمع المؤنّث الغايبة نقل فعل من الواوى الى فعل و من اليائي الى فعل دلالة عليهما و لم يغيّر فعل و لا فعل اذا كانا اصليّين و نقلت الضّمّة و الكسرة الى الفاء و حذف العين لالتقاء السّاكنين . فتقول : صان ، صانا ، صانوا ، صانت ، صانتا ، صنّ ، صنت ، صنتما ، صنتم ، صنت ، صنتما ، صنتنّ ، صنت ، صنّا . و تقول :